Zacieki pod oczami u psa – Przyczyny, leczenie i zapobieganie

Zauważasz rdzawobrązowe ślady pod oczami pupila i zastanawiasz się, skąd się wzięły? Jest to bardzo popularne pytanie wśród opiekunów psów – szczególnie ras białych. Często trafiają oni do weterynarza lub szukają odpowiedzi w sieci. Zanim jednak zaczniesz działać, musisz zrozumieć, czym są zacieki pod oczami u psa i co dzieje się w psim oczku. Mechanizm powstawania zacieków jest zaskakująco prosty, choć jego przyczyny mogą być różne.

Spis treści:

• Skąd biorą się zacieki pod oczami u psa? Mechanizm powstawania i porfiryny
• Dlaczego pies ma zacieki pod oczami? Najczęstsze przyczyny epiphory
• Kiedy zacieki pod oczami psa to sygnał alarmowy? Kiedy jechać do weterynarza
• Jak leczyć i czyścić zacieki pod oczami psa? Skuteczne metody pielęgnacji

Skąd biorą się zacieki pod oczami u psa? Mechanizm powstawania i porfiryny

Łzy to naturalna ochrona oczu. Cały czas zwilżają one powierzchnię gałki ocznej, zabezpieczając ją przed przesychaniem, zanieczyszczeniami i drobnoustrojami. Nadmiar łez nie spływa po pysku, a u zdrowego psa odprowadzany jest wewnętrznymi kanalikami łzowymi (tzw. przewodami nosowo-łzowymi) prosto do nosa. To dlatego pojawia się delikatny katar podczas płaczu – łzy dosłownie trafiają do układu oddechowego.

Problem pojawia się, gdy coś zakłóca tę równowagę – łez produkowanych jest za dużo lub kanaliki są niedrożne i łzy nie mają dokąd odpłynąć. W obu przypadkach przekraczają ona krawędź oka i spływają na sierść, tworząc to, co opiekunowie nazywają zaciekami. W medycynie weterynaryjnej zjawisko to nosi nazwę epiphory.

Skąd pochodzi charakterystyczny rdzawobrązowy kolor?

Tu wkraczają porfiryny. To one są głównym winowajcą tej nieestetycznej zmiany. Porfiryny to żelazozawierające cząsteczki powstające jako produkt uboczny rozpadu czerwonych krwinek. U większości psów są wydalane przede wszystkim z kałem. U niektórych jednak organizm wydala je również ze łzami, śliną i moczem. Kiedy łzy bogate w porfiryny wysychają na sierści, reagują z powietrzem i barwią włos na intensywny rdzawy lub brązowy odcień. Efekt jest szczególnie zauważalny u psów z jasną lub białą sierścią:

• maltańczyków,
• pudli,
• bichonów,
• białych owczarków szwajcarskich.

U psów ciemnych zacieki oczywiście też istnieją, lecz giną one w tle ciemnego włosa. Jeśli więc Twój pupil ma białą sierść i rdzawe plamy pod oczami – z dużym prawdopodobieństwem właśnie porfiryny są odpowiedzialne za ten widok. Potwierdzają to badania naukowe: Girard i współpracownicy (2017). Publikując wyniki badań w Veterinary Ophthalmology, wykazali, że zmiany w składzie białkowym łez psów (zarówno w warunkach fizjologicznych, jak i w przebiegu różnych chorób) mogą bezpośrednio wpływać na powstawanie zacieków. Z kolei Akgül i wsp. (2017) w tym samym piśmie zbadali częstość występowania zaburzeń ocznych i nieprawidłowej produkcji łez u psów z zaciekami, potwierdzając wieloczynnikowy charakter tego problemu.

Musisz jednak wiedzieć, że nie wszystkie zacieki pod oczami u psa mają to samo źródło. Obok porfiryn udział w przebarwieniu sierści mogą mieć drożdżaki z rodzaju Malassezia – mikroorganizmy, które naturalnie bytują na skórze psa, ale w wilgotnym, ciepłym środowisku (np. pod stale mokrym okiem) potrafią się nadmiernie namnożyć. Efektem są ciemnobrązowe, a nawet niemal czarne przebarwienia, którym często towarzyszy charakterystyczny, lekko kwaśny zapach. Jest to zupełnie inny mechanizm niż ten związany z porfirynami i wymaga innego podejścia terapeutycznego. Dlatego ważne jest, by ustalić z weterynarzem, z czym dokładnie mamy do czynienia widząc zacieki pod oczami u psa.

Dlaczego pies ma zacieki pod oczami? Najczęstsze przyczyny epiphory

Przyczyn może być wiele i choć część z nich jest wrodzona oraz nieodwracalna, zdecydowana większość jest w pełni uleczalna – pod warunkiem że zostanie wcześnie i trafnie zidentyfikowana. Wszystkie przyczyny epiphory sprowadzają się do dwóch mechanizmów – łez produkowanych jest za dużo lub nie mają gdzie odpłynąć. Oba problemy mogą jednak współistnieć u tego samego psa w tym samym czasie. Diagnostyka bywa więc wyzwaniem nawet dla weterynarza.

Budowa anatomiczna – Kiedy uroda idzie w parze z problemami zdrowotnymi

Jedną z najczęstszych i jednocześnie najtrudniejszych do wyeliminowania przyczyn epiphory jest po prostu wygląd psa. Rasy brachycefaliczne, czyli krótkopyskie (np. mopsy, buldogi angielskie i francuskie, shih tzu, pekińczyki, boston terriersy czy bokserki) mają spłaszczone twarze, płytkie oczodoły i nadmiar tkanek miękkich wokół oczu. Ten charakterystyczny układ sprawia, że łzy fizycznie nie są w stanie dotrzeć do wejść kanalików łzowych i po prostu spływają na pysk.

Badanie Packer i współpracowników, opublikowane w 2015 roku w prestiżowym piśmie PLoS ONE, potwierdziło, że budowa czaszki ras brachycefalicznych ma bezpośredni, udokumentowany wpływ na szereg problemów zdrowotnych – w tym właśnie ocznych. Jeśli Twój pupil należy do jednej z tych ras, zacieki mogą być jego stałym towarzyszem życia – ale odpowiednia pielęgnacja potrafi zmniejszyć ich nasilenie i zapobiec wtórnym infekcjom skóry.

Niedrożność kanalików łzowych – wrodzona lub nabyta

Inną częstą przyczyną jest problem z odpływem łez na poziomie samych kanalików. U niektórych psów punkty łzowe (drobne otwory w kąciku oka, przez które łzy wchodzą do kanałów) mogą być wrodzone zamknięte lub zwężone. To defekt, z którym pupil przychodzi na świat i który można korygować chirurgicznie. Niedrożność może być jednak także nabyta – np. ze względu na blizny po przebytych infekcjach, stany zapalne czy ciała obce jak kłosy traw lub ziarnka piasku. Potrafią one mechanicznie zablokować delikatne kanaliki. W takich przypadkach weterynarz może przepłukać kanały solą fizjologiczną (zabieg wykonywany w znieczuleniu ogólnym).

Alergie i infekcje – najczęstszy duet

Alergie to jeden z najczęstszych powodów przewlekłego łzawienia u psów. Alergeny środowiskowe (pyłki traw i drzew, roztocza kurzu domowego, pleśnie) mogą wywoływać u psa przewlekłe zapalenie spojówek, które nasila produkcję łez.

Znaczenie ma też dieta. Karma bogata w żelazo może zwiększać stężenie porfiryn wydalanych ze łzami, co przekłada się na intensywniejsze rdzawe zabarwienie sierści. Warto to przemyśleć, nim ocenisz, że problem jest wyłącznie kosmetyczny. W przypadku niektórych psów (szczególnie małych ras) rozwiązaniem może być wprowadzenie karmy opartej o ryby.

Podobnie działają infekcje oczu – bakteryjne, wirusowe lub grzybicze zapalenie spojówek albo zapalenie worka łzowego. Są to stany zapalne, które organizm próbuje wypłakać, produkując większe ilości łez. Infekcje trzeba jednak leczyć i zazwyczaj po skutecznej terapii łzawienie całkowicie ustępuje.

Wrastające rzęsy i ciała obce – małe rzeczy, duże problemy

Czasem źródłem przewlekłego łzawienia jest coś, czego gołym okiem nie widać. Wrastające rzęsy (w zależności od mechanizmu mówimy o trichiazia, distichiazia lub ektopii rzęs) to nieprawidłowo rosnące włoski, które drażnią rogówkę przy każdym mrugnięciu, wywołując odruchowe, ciągłe łzawienie. To częstszy problem niż się wydaje, szczególnie u ras z bujnym owłosieniem twarzy. Należy więc regularnie przycinać sierść w okolicach oczu w sposób delikatny, regularnie sprawdzając je pod kątem obecności ciał obcych.

Pamiętaj, że również ziarnko piasku, fragment rośliny czy pyłek zatrzymany pod powieką to dla oka poważny bodziec drażniący. Człowiek może samodzielnie pozbyć się ich w lustrze, a pies musi samoistnie je wypłakać. Jeśli łzawienie pojawia się nagle, dotyczy jednego oka i towarzyszą mu mruganie lub pocieranie łapą, jest to klasyczny sygnał ciała obcego wymagający natychmiastowej interwencji.

Stres i dieta – czynniki, które często pomijamy

Na końcu tej listy, ale wcale nie najmniej ważne są stres i odżywianie. Rosnąca baza badań naukowych wskazuje, że przewlekły stres aktywuje oś stres-zapalenie w organizmie psa, osłabia barierę immunologiczną i może nasilać istniejące stany zapalne – w tym te dotyczące oczu. Pies żyjący w ciągłym napięciu, z nierozwiązanymi lękami separacyjnymi lub w środowisku pełnym bodźców, jest bardziej podatny na nawracające infekcje spojówek i nasilone łzawienie.

Podobnie działa dieta uboga w składniki odżywcze lub bogata w przetworzone białka i żelazo. To kolejny powód, by patrzeć na pupila całościowo, ponieważ jego oczy są lustrem wskazówką dla zdrowia fizycznego i emocjonalnego.

Kiedy zacieki pod oczami psa to sygnał alarmowy? Kiedy jechać do weterynarza

Zacieki pod oczami u psa to temat, przy którym opiekunowie psów często stają przed dylematem, czy to już powód do niepokoju, czy jeszcze nie. Oczy są jednym z narządów, przy których czas ma znaczenie. Uszkodzona rogówka, nieleczona infekcja czy rozwijająca się jaskra potrafią w ciągu kilku dni doprowadzić do nieodwracalnych zmian.

Kiedy zacieki są tylko kwestią urody

Dotyczy to szczególnie psów z ras predysponowanych – brachycefalicznych (mopsy, buldogi, shih tzu), maltańczyków, pudli czy bichonów. Jeśli u Twojego Pupila obserwujesz wyłącznie rdzawobrązowe przebarwienie sierści pod oczami, a jednocześnie wydzielina jest przezroczysta lub delikatnie zabarwiona, pies nie mruga nadmiernie, nie drapie oczu łapą, nie trzyma powiek zamkniętych i zachowuje się zupełnie normalnie, prawdopodobnie masz do czynienia z problemem kosmetycznym wymagającym regularnej pielęgnacji.

Nie zwalnia Cię to oczywiście z dbania o higienę okolic oczu. Regularne czyszczenie jest kluczowe, by wilgotne środowisko pod okiem nie stało się wylęgarnią bakterii i drożdżaków.

Kiedy trzeba działać szybko – lista sygnałów alarmowych

Poniższe objawy to sygnał, że oko Twojego pupila potrzebuje pomocy weterynaryjnej – najlepiej jeszcze tego samego dnia:

• Wydzielina żółta lub zielona – to objaw infekcji bakteryjnej lub ropnego zapalenia spojówek. Przezroczyste łzy to norma, a żółta lub zielona wydzielina to zagrożenie.
• Pies mruga intensywnie, trzyma oko zamknięte lub drapie je łapą – ból oka to sytuacja awaryjna. Może świadczyć o owrzodzeniu rogówki, które może doprowadzić do perforacji gałki ocznej.
• Zaczerwienienie białkówki lub spojówek – różowe lub czerwone białko oka to oznaka stanu zapalnego, infekcji lub podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego.
• Nagłe pojawienie się łzawienia u psa, który wcześniej nie miał tego problemu – nagła zmiana zawsze wymaga wyjaśnienia. Może sygnalizować ciało obce, uraz, infekcję lub chorobę ogólnoustrojową.
• Łzawienie tylko jednego oka – asymetria to jeden z sygnałów ostrzegawczych. Dwustronne łzawienie u rasy predysponowanej to często anatomia, a jednostronne łzawienie u dotychczas zdrowego psa to problem mechaniczny lub infekcyjny wymagający diagnostyki.
• Zmętnienie rogówki – jeśli widzisz białawą, szarą lub niebieską mgiełkę na powierzchni oka, działaj natychmiast. Zmętnienie rogówki może być objawem owrzodzenia, zapalenia lub jaskry.
• Obrzęk wokół oka lub na powiece – obrzęk tkanek miękkich wokół oka może świadczyć o ropniu, silnej infekcji lub reakcji alergicznej wymagającej leczenia.

Zasada, którą warto zapamiętać: Masz wątpliwości? Jedź do weterynarza! W przypadku oczu nadmierna ostrożność jest zawsze lepszą decyzją niż czekanie.

Co czeka Twojego pupila u weterynarza?

Badanie okulistyczne u weterynarza jest szybkie, bezbolesne i dostarcza ogromnej ilości informacji. Oto standardowe procedury, które może wykonać lekarz podczas diagnostyki epiphory:

• Test Schirmera – na dolną powiekę przykładany jest mały pasek bibuły, który przez minutę mierzy ilość produkowanych łez. Wynik poniżej normy może wskazywać na suche oko, zaś wynik powyżej normy potwierdza nadprodukcję łez.
• Barwienie fluoresceiną – do oka aplikowana jest specjalna fluorescencyjna barwinka. Jeśli na rogówce są jakiekolwiek mikrouszkodzenia, owrzodzenia lub rysy – barwnik je dosłownie podświetla. Badanie jest bezbolesne i trwa kilkadziesiąt sekund.
• Tonometria – bezbolesny pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pozwala wykluczyć lub potwierdzić jaskrę, która nieleczona prowadzi do ślepoty.
• Test drożności kanałów łzowych – weterynarz może wprowadzić do kanalika łzowego barwnik lub roztwór soli, by sprawdzić, czy przewód nosowo-łzowy jest drożny. Czasem zabieg ten wykonywany jest pod krótkim znieczuleniem ogólnym.
• Morfologia krwi i testy serologiczne – jeśli weterynarz podejrzewa, że łzawienie jest objawem choroby ogólnoustrojowej (np. anaplazmozy, boreliozy lub innej choroby odkleszczowej) zleci badania krwi, które pomogą ustalić, czy problem leży poza samym okiem.

Pamiętaj! Weterynarz to Twój sprzymierzeniec, a nie źródło złych wiadomości. Im wcześniej trafi do niego Twój pupil, tym więcej opcji leczenia macie do dyspozycji i tym większa szansa na szybki powrót do zdrowia.

Jak leczyć i czyścić zacieki pod oczami psa? Skuteczne metody pielęgnacji

Odpowiedź zależy od przyczyny. Tu należy wyraźnie rozdzielić dwie ścieżki:

• leczenie weterynaryjne, gdy za zaciekami stoi choroba,
• codzienna pielęgnacja, która jest absolutną podstawą w każdym przypadku.

Dobra wiadomość! Nawet jeśli nie możesz wyeliminować przyczyny anatomicznej, regularną, przemyślaną pielęgnacją możesz naprawdę dużo zdziałać.

Codzienna pielęgnacja – Twój najważniejszy rytuał

Codzienna pielęgnacja okolic oczu to absolutna podstawa. To regularne oczyszczanie sprawia, że wilgotne środowisko pod okiem nie staje się hodowlą bakterii i drożdżaków, a sierść nie ulega trwałemu przebarwieniu. Oto jak robić to skutecznie i bezpiecznie:

Krok 1 – Częstotliwość ma znaczenie. U psów predysponowanych do łzawienia czyść okolice oczu co najmniej raz dziennie – rano, po nocy, kiedy wydzielina zdążyła się zebrać. W przypadku intensywnego łzawienia warto powtórzyć zabieg wieczorem.

Krok 2 – Wybór preparatu ma znaczenie. Używaj wyłącznie produktów stworzonych z myślą o pielęgnacji psich oczu – delikatnych płynów lub nawilżanych chusteczek o naturalnym, łagodnym składzie. Bezwzględnie unikaj preparatów zawierających alkohol lub nadtlenek wodoru – ten drugi, nawet w śladowych ilościach w pobliżu oka, może spowodować poważne, uszkodzenia rogówki. Wybieraj kosmetyki z prostym składem i bez zbędnych substancji drażniących.

Totobi tworzy produkty do higieny oczek i uszek psa z myślą o maksymalnym bezpieczeństwie i codziennym komforcie pupila.

Krok 3 – Kierunek wycierania. Zawsze wycieraj od wewnętrznego kącika oka na zewnątrz – nigdy odwrotnie. Ruch od nosa ku skroni odprowadza zanieczyszczenia z delikatnej okolicy oka, zamiast je tam wpychać.

Krok 4 – Sierść pod kontrolą. Jeśli Twój pies ma długą sierść na pysku, regularnie przycinaj włos wokół oczu lub proś o to groomera. Sierść wchodząca do oka to mechaniczny bodziec drażniący wywołujący łzawienie, a dodatkowo utrudnia skuteczne oczyszczanie.

Krok 5 – Uważaj podczas kąpieli. Szampon w oku to jeden z powodów nagłego zaostrzenia łzawienia po kąpieli. Podczas mycia psa chroń okolice oczu, a do pielęgnacji wybieraj kosmetyki hipoalergiczne, bez drażniących substancji zapachowych i konserwantów.

Probiotyki i dieta – Wsparcie od środka

Pielęgnacja zewnętrzna to jedno, ale zdrowie oczu buduje się też od wewnątrz. Rosnąca liczba badań, do których odnoszą się m.in. eksperci VCA Animal Hospitals, wskazuje, że codzienne podawanie probiotyków może wspierać redukcję zacieków poprzez wpływ na mikrobiotę jelit i modulację układu odpornościowego. Efekty nie są natychmiastowe, a na pierwsze zmiany trzeba poczekać od dwóch do trzech miesięcy regularnego stosowania. Probiotyki dla psów to suplementacja bezpieczna i coraz lepiej udokumentowana, warta rozmowy z weterynarzem.

Warto też przyjrzeć się diecie. Jeśli zacieki są intensywnie rdzawe, a pies jest na karmie bogatej w żelazo, rozważenie diety niskożelazowej lub hipoalergicznej może mieć sens – zawsze jednak w porozumieniu z weterynarzem, który pomoże dobrać jadłospis bez ryzyka niedoborów. Nigdy nie przestawiaj psa na dietę grain-free bez konsultacji lekarskiej.

W Totobi tworzymy produkty, które wpisują się w tę codzienność naturalnie – bez skomplikowanych rytuałów, z miłością do pupila i pełnym szacunkiem dla jego skóry oraz sierści. Od naturalnych preparatów do higieny oczek, przez łagodne szampony hipoalergiczne, aż po mgiełki ochronno-spacerowe, które dają Ci niewidzialną pewność siebie na każdym spacerze. Znajdziesz u nas wszystko, czego potrzebujesz, by zadbać o pupila w sposób, na jaki zasługuje.

Odkryj produkty do higieny oczek i uszek psa w sklepie Totobi i zrób pierwszy krok ku zdrowszym, szczęśliwszym oczom Twojego pupila. On nie może zadbać o siebie sam, ale Ty możesz zadbać o niego.